23rd Sunday in Ordinary Time- Year A

FRATERNAL CORRECTION

 (Mt 18: 15-20)

  Sa Solomon Island (Isla Solomon) sa Bagatnan nga bahin sang Pasipiko (South Pacific), ang mga taga-tribo may pinasahi nga pamaagi sang pagpang-utod sang kahoy. Kon ang kahoy tuman ka daku, nga indi masarangan sang mga wasay ukon mga sanduko, ang mga taga-tribo nagapatumba sini paagi sa PAGSINGGIT. Ang mga taga-tribo nagsaka sa kahoy kag nagasinggit sa pinaka-matunog nila nga masarangan. Ini ila ginahimo sa sulod sang 30 ka adlaw, kag ang kahoy nagapatay kag nagakatumba dayon. Ginapatihan nga ining mga pag-singgit amo ang nagapatay sang espiritu sang kahoy. Para sa ila, epiktibo gid ini nga pamaagi. (Ini suno sa writer nga si Robert Fulgrum).

  Mas mayad ya kita sang ginatos ka pilo sa sining mga taga-tribo kay wala kita iya nagagamit sang ‘pagsinggit’ agud mag-utod sang kahoy! Insakto ina, mayad gid man kita. Mayad kita iya kay wala kita gasinggit sa kahoy, PERO GINASINGGITAN NATON ANG ISA KAG ISA! Mas BALISKAD kita kon kaisa sa aton kaangtanan sa isa kag isa sang sa mga taga-tribo sang Isla Solomon.

  Ginasinggitan naton ang aton mga bana ukon asawa. Mayad kita mag-ngurub sa aton mga kabataan, ukon magmulay sa iban, ukon magtaghol nga daw mga ido sa aton mga ginaka-akigan. Kon kaisa gani, daw nangin bahin na ini sang aton pamatasan. Daw kahapos lang kon kaisa magtawag sa aton isigkatawo nga ‘gago’ ukon ‘gaga’ ukon ‘buang’ ukon ‘wala-ka-pulos’. Kag ang kalainon diri amo nga kon kaisa wala kita sang ginapili nga lugar. Bisan sa sulod sang aton panimalay, sa aton opisina, sa mga dalan, bisan sa cellphone ukon telepono. Daw dinamita kita kon kaisa nga nagalupok lang, pagsigrab sang asugi sang pagpa-ingit sa aton kaugalingon.

  Ang aton Ginoo subong, nagapanudlo sa aton nahanungud sa pamaagi sa pagtudlo sing tama sa aton utod nga nakasala. Ginatawag ini nga “fraternal correction”. Ang koreksyon lain sang sa pagkondenar. Ang pagkoreksyon ginabuhat agud sa paghandum sang kaayohan sa aton isigkatawo. Wala ini nagapangsamad, kundi nagabalay sang isa ka maayo nga kaangtanan, kag ini indi maangkon paagi sa pagsining-gitanay. Siling ni Frank Clark, ang “Kritisismo daw pareho sang taliti. Dapat ini daw tinulo lang nga nagabunyag sa tanum agud indi ma-ukab ang iya mga gamut.” Subong man, kon sobra kabaskug sang ulan, kon sobra kasakit sang aton mga ginahambal, ang aton mga pulong makasamad sa tawo, imbes nga magbulig ini sa iya.

Ang mga wasay kag mga sanduko makasamad… ang pagmulay kag pagpasipala nagsakit sang balatyagon… ang Pangamuyo kag Paghinala sing matawhay naga-uli sang buong nga mga tagipusuon kag nagabalay sang mga relasyon.

 

22nd Sunday in Ord. Time (A)

 

22nd Sunday in Ordinary Time- Year A

Mt 16: 21-27

 

  Nagbalikid si Jesus kay Pedro kag ginsinigganan sia, “Palayo ka sa akon Satanas! Ginabalabagan mo ako, ang imo mga panghunahona iya sang tawo, kag indi iya sang Dios!”

  Madamo sa aton ang nagahunahona nga si Satanas amo ang tinuga nga kalain sang itsura… may sungay nga mahaba, may bangkil, maitum, nagabaga ang mata, may ikog, may ginahawiran nga daku nga tinidor, kag iban pa nga mga laragway nga aton nakikita sa mga sine ukon mga balasahon. Apang sa aton Ebanghelyo subong, ginhatag sang aton Ginoo ang minatuod nga laragway ni Satanas paagi sa pagtawag kay Pedro, nga ginakabig nga su-od nga abyan sang aton Ginoo sa amo nga ngalan. Kon aton gid matul-id nga lantawon ang hitabo subong sa aton Santos nga Ebanghelyo, aton nga makita nga si Satanas indi gali sang isa ka laragway, kundi isa ka PAMATASAN. Ang Satanas nga tinaga, naghalin sa tinaga nga Hebreo, nga nagakahulugan ‘kasumpong’ ukon ‘kaaway’. Bilang kaaway, sia butigon kag nagapangtonto sang mga katawhan agud sila mahulog sa pagpakasala ukon sa pagsikway sang dalan sang Dios. Sia man naga-pakuno-kuno nga nagahatag sang ‘daw maayo’ nga pamaagi agud ang tawo magtalang sa minatuod nga binu-buot sang Dios.

  Amo ini ang ginbuhat subong sang panulay sa tagipusuon ni Pedro. Sa iya nga pagsiling sa panagna sang aton Ginoo nga Sia “magakadto sa Jerusalem agud nga mag-antus sing tama sa mga katigulangan nga mga Hudiyo, sa pangulo nga mga pari, kag sa mga manunudlo sang kasugoan. Pagpapatyon kag sa ikatlo nga adlaw pagabanhawon sia”, si Pedro nagpanghunahona sing lain. Sia nagtindog bilang upang sa sining plano sang Dios, sa pagsiling: “Ginoo, ang Dios indi magtugot sini! Indi ini dapat mahanabo sa imo!”. Sa bagay nga nakita sang aton Ginoo ini nga pahito ukon taktika, nga isa ka pagpalayo sa kabubut-on sang Iya nga Amay, nga Iya gintawag si Pedro nga ‘Satanas’ nga kon sayuron, ikaw naga-kontra, kag paagi sini, indi matuman ang kaluwasan nga maagum lamang sang bug-os nga katawhan paagi sa paghalad sang kabuhi sang aton Ginoo.

  Si Satanas amo man ang nagpahilayo sang tama nga painu-ino ni Adan kag ni Eba didto sa Paraiso, sia man ang maliso kuntani sang painu-ino sang aton Ginoo sang Sia magpamu-asa didto sa disyerto, kag sia man amo ang nagakumbinse subong kay Pedro nga magpanghiwala sang kasakit kag kamatayon nga pat-ud nga atubangon sang aton Ginoo didto sa Kalbaryo sa Krus. Sa sini, si nadula na ang papel ni Pedro nga ‘abyan’ sang aton ginoo, kag sia nangin ‘kasumpong’ na nga nagasudyot sa aton Ginoo sa pagkontra sa kabubut-on sang Iya nga Amay, paagi sa pagpangin-hiwala sang pag-antus kag Krus.

  May mga mountain climbers nga nagsaka sang ginakabig nga pinakamataas nga bukid (ang Mt. Everest), kag mientras nga nagataas ang ila pagsaka, may iban nga nag-untat kag indi na magpadayon. Gani nagpabilin nalang sila nag-kuntento nalang sa mga hilamon kag talan-awon nga ila makita sa ila na-abtan. Ang iban iya, nagpadayon tubtub nga malambot nila ang mga manami nga mga bato sa diin sila nagpahuway kag na-ilaan nila ang mga talan-awon didto. Siling nila: ‘Indi nalang kami magpadayon sa pagsaka, diri nalang kami makaon, kag kutob diri nalang kami kay manami naman ang mga talan-awon diri nga duog. Ngaman nga magsaka pa gid kami sa putukputukan kay halos makita namon ang tanan diri gikan sa amon ginatindugan.’ Apang ang ila nga lider nagsiling: “Ang inyo nakita diri wala pa sa katunga sang sa inyo makita kon didto na kamo sa putuk-putukan. Indi kita dapat mag-untat sa tunga-tunga. Dapat naton batason ang mga kabudlayan kag mga pag-antus agud aton malab-ut ang kapupun-an sang aton ginahandum!”

  Pila ayhan sa aton ang nagsaka nga asta lang sa tunga-tunga? Ang isa ka asawa ukon bana magasiling: “Indi na ko! Puno na ako! Sobra na iya ang pahanunot ko sa akon asawa ukon bana. Wala man sia gihapon gabag-o. Maayo pa bulagan ko nalang sia.” Kon ang ginikanan natak-an na sa pag-inugtas sa ila mga kabataan, daw maayo pa nga pabay-an nalang sila. Kon daw ginatamaran na kita sa aton pagpanrabaho kay kita ginabudlayan, maayo pa nga magpangita nalang sang mga pamaagi nga mahapus!

  Amo ini kon ngaman nga ang kalibutan napun-an sang mga tawo nga napaslawan, tungud wala man sila nagpadayon sa ila paghimud-os ukon pagbakas. Madamo sa aton ang napaslawan tungud gindula naton ang determinasyon nga maabut ang aton handum. Apang may iban man nga nakalambut sang kadalag-an, indi tungud nga wala sila mag-agi sang kapaslawan ukon kapierdihan. Sa wala sang pagpangduha-duha sila may madamo man sila nga inagyan nga mga pagtilaw kag pagkapaslaw, apang isa lang ang ila padayon nga ginbuhat- WALA SILA MAG-UNTAT!- Wala sila mag-untat sa pagbakas… wala sila mag-untat sa pagsaka… wala sila untat nga naghimud-os nga maabot ang putuk-putukan sang ila ginahandum.

  Bilang mga kristyanos, wala ni isa sa aton ang wala naga-agi sa dalan nga may palas-anon kita nga krus, tungud AMO LANG INI ANG DALAN NI JESUS, apang ang magamadinalag-on amo ang nagbitbit sini nga krus tubtub sa putuk-putukan sang Kalbaryo sa diin kita mahiusa sa aton Ginoo nga nag-una na didto. Sa sini lamang nga pamaagi nga aton maambitan ang himaya nga Iya ginatigana sa tagsa-tagsa sa aton. Ang aton nga pangamuyo nga indi pagkuhaon ukon ihaboy ang krus nga aton ginapas-an, kundi nga hatagan kita sang malapad pa gid kag ‘ginakibulan’ nga mga abaga sa pagpas-an sini nga may kalipay tungud kita nagapati nga pag-abut sang adlaw nga gintalana sang Dios ini tanan pagabaylohan sang isa ka kadalag-an nga Iya gintigana sa aton. Ano ang aton mga palas-anon? Pas-anon naton ini kaupod sa aton Ginoong Jesus!

 

 

21st Sunday in Ordinary Time (A)

21st Sunday in Ord. Time (A)

 Mt 16: 13-20

Sa aton Ebanghelyo subong, si Pedro ginhatagan sang isa ka bag-o nga ngalan bilang tal-us nga Ulo sang Simbahan nga gintukod sang aton Ginoo, tungud si Pedro nagpahayag sang matuod nga kina-iya sang aton Ginoo- ikaw si Kristo, ang Anak sang Dios nga buhi. Apang ini nga pagpahayag isa lamang ka pagpahayag nga gintuytuyan sang Espiritu Santo, kag ang katumanan sini nga pagpahayag mapakita lamang ni Pedro sa ulihi sa iya paghalad man sang iya nga kabuhi, katulad sa aton Ginoo, nga naghalad sang Iya kabuhi para sa nga pinalangga nga panong. Sa bagay nga ngalan nga Pedro (Cephas kon sa Aramaic), nagakahulugan nga ‘Bato’ tungud sa sini nga ‘bato’ sa sining pagkatawo ni Pedro, mapasad ang pamakud sang Simbahan nga ang Ulo amo si Kristo.

Sang nagasugud palang ang kristyanismo nga magpamukad-kad bilang isa ka bag-o nga pagtulu-ohan sa Roma, ginasiling nga ang mga mahibaluan nga mga tawo nga nagahakus sang pagtulu-ohan nga kristyanismo, ginapamatay. Ang iban ginalansang sa Krus nga amo ang pinaka-kumon nga silot sa mga madakpan. Ang iban ginsunog bilang mga buhi nga “sulo”, ginabasyahan sila sang asayte kag dayon sug-an tubtub nga maabo ang ila lawas. Ang iban ginapaka-on sa mabangis nga mga leon sa mga arena, ukon ginapatay paagi sa pagbangkaw sa ila. Ang iban pa gid ginaluto sa naga-indakal nga mantika ukon gina-butang sa ‘gridiron’ ukon litsonan. Amo ini ang makangilidlis nga madangatan sang mga makilala nga mga kristyano. Kag ini tanan, nasaksihan ni Pedro ni Pedro sang sya nagawali sang Maayong Balita sa Roma, kag nakaabut sa iya nga pagbinag-binag nga tuman ka makahaladluk ini nga buluhaton, sa bagay, nga ginpakamaayo niya nga maghalin nalang sa Roma kag magpangita sang iban nga duog sa diin sya pwede magkabuhi nga matawhay kag hilway sa sini nga mga makangilidlis nga hitabo. Naglakat sya pa-gwa sa Roma, kag sang nagapanglakaton sya sa duog nga ginatawag ‘Via Appia’ ukon ‘Appian Road’, ang alagyan nga nagapagwa sa Roma, nasumalang niya ang aton Ginoong Jesus. Sya nagdulog sa iya pagpanglakaton, kag nagpamangkut sya sa aton Ginoo: “Diin ka makadto Ginoo? (Quo vadis Domini?)”, kag ang aton Ginoo nagsabat: “Makadto Ako sa Roma, agud magpalansang liwat!” Sa daku nga kahuya, nakamarasmas si Pedro sa iya nga katalaw, kag ayahn nagbalik sa iya ang HANDUMANAN nga iya ginpahayag ang mga pulong subong sa aton Ebanghelyo: “Ikaw ang Kristo! Ang Anak sang Dios nga buhi!”. Amo na gali ini ang kahulugan sang iya ginhambal. Sya dapat MAGPANAKSI nga ining Kristo amo na ang nagakabuhi sa iya. Ini ang Kristo nga dapat niya panaksihan sa iya nga pagtuo bilang matuod nga buhi nga Dios sa iya pagpanaksi sang Maayong Balita nga iya ginawali! Gani, sa iya nga pagkamarasmas, ang iya katalaw ginbaylohan sang kaisog, kag sya nagliso kag nag-atubang sa dalan nga nagapadulong sa Roma, kag iya gin-atubang ang kamatayon katulad sa aton Ginoo- ang kamatayon sa Krus. Sa dili niya pagkatakus, nagpangabay si Pedro nga kon mahimo sya ilansang nga baliskad, tungud indi sya sing takus nga mapatay sa krus katulad sa aton Ginoong Jesus.

Buhi ang handumanan nga ginbilin sang aton Ginoong Jesus sa aton- ang handumanan sang paghigugma, sang pag-alagad, sang pagsakripisyo agud kita maluwas, kag sang pagpatawad. Handumanan ini nga ginpatuluan sang dugo tubtub sa katapusan nga tulo. Kag kita man dapat magpamalandong subong kon ano bala nga handumanan ang aton mabilin sa isa kag isa. Tanan kita magapangatubang sang kamatayon kag magataliwan sa sining kinabuhi. Kon mag-abut ini nga tion, ano nga handumanan ang aton mabilin? Ang aton pagtipon subong sa sini nga Simbahan isa ka pagsaulog sang handumanan sang paghigugma nga ginbilin sang aton Ginoong Jesus. Ano nga handumanan sang paghigugma ang aton mabilin sa isa kag isa? Sarang kita makasugod sini paagi sa pagpinatawaray, paghangpanay, pag-alagaray, paghigugmaanay, katulad sa ginpakita sang aton Ginoo. Paagi sini ginapahayag naton nga ang pagka-kristyano indi lamang sang isa ka ideyalismo kundi isa ka kamatuoran sa aton adlaw-adlaw nga pagkabuhi.

Ang aton panahon subong nahahangkat sa aton nga magpanaksi sa tunga sang pandemia sa aton palibut. Magmaisug kita sa pagpahayag sang aton pagtuo nga ang Diyos lamang ang makaayo sang aton sitwasyon. Indi naton pag-itugut nga ang “social distancing” magpahamulag sa aton sa tagsa-tagsa, ilabi na gid sa aton Ginuo. Indi kita magmatalaw sa paglikaw sang mga tinion nga kita makalab-ut sa aton utod nga nagakinahanglan. Dag-on naton ang Covid sa aton pagsalig sa Ginuo.

20th Sunday in Ord. Time (A)

 20th Sunday in Ord. Time (A)- Mt 15:21-28

  Madamo sa aton ang nagapangamuyo nga nagalaum nga insigida, sabton sang Dios ang aton ginapangayo. Daw sa ginakabig naton ang Dios nga isa ka suluguon sang sa agalon. May ara man nga nagapangayo tungud para sa ila wala man sang lain ang nagapangayo. “Malay mo? Wala kita kahibalo, basi sabton man kita”, amo ini pirmi ang ginapanumdum sang mga nagapa-abenturar sa sugal, ilabi na gid sa mga talay-an. May iban pa gani sa aton nga nagasukot sa Dios tungud sang ila nga ginbuhat sa Iya- ang ila mga pag-antus para sa ila mga isig-katawo, ang mga ginbulig nila sa Simbahan, kag ang ginhatag nila sa mga “charitable institutions”. Daw pareho lang sila sang nagasukot sang “saka” sang ila hinimuan sa Dios. May mas sobra pa gid, kay may mga tawo nga nagapabugal sang ila kamanggaran sa atubangan sang Dios, kay abi nila makurog gid ang Dios sa ila manggad!

 

  Lain ang babayi nga taga-Canaan. Wala sia magpanukot. Sia nagpakitluoy. Wala sia magpa-abenturar, kundi sia naglaum. Wala nagpamilit nga ihatag sa iya ang dapat sa iya. Ginbaton niya bisan pa ang pagpakanubo sang iya dignidad. Sa baylo sia nagsiling: “Tama ka Ginoo, indi gid man ako iya sang nagakabagay. Ang mga ido yara sa idalum sang kaluoy sang ila agalon. Apang bisan ang mga ido, nagakaon sang nagakahulog sa lamesa sang ila agalon, kag malipayon ako nga makatilaw man sina.”

 

  Mapainuboson ini nga babayi tungud wala sia nagapanumdum sang iya sarang mapabugal. Wala sia madulaan sang paglaum tungud wala sia naga-isip sang iya mga maayo nga binuhatan. Sa bagay nga sa wala sang pagpangduha-duha, ang aton Ginoo nakakita sang husto nga panimuot sang minatuod nga nagapangayo kag Sia makasiling gid lang sa daku nga kalipay: “Babayi, kadaku sang imo pagtuo! Matuman ang imo ginahandum.”

  May Christmas party kami sadto sa Parokya, kag ginkasugtanan sang tanan nga mag-bring-your-own-baon sa amon panyaga. Ang tagsa-tagsa nagdala sang mga manami nga mga pagkaon. Siempre Christmas- may mga hamon… mga prutas nga manami… mga salad, pasta, wines, kag iban pa nga  mga balon nga naangut sa selebrasyon sang Paskwa. Mientras nagasugod  na sa pagplastar sang mga pagkaon sa lamesa, may nagpalapit sa akon nga tigulang nga daw “mus-ingon” ang itsura, kag may pinutos man sia sa dahon sang saging. Siling niya: “Fr., nagpaulihi gid man ako kay nahuya ako sang akon nga balon. Pasensyahi lang Fr. Kay amo gid lang ini ang akon masarangan. Luyag ko man mag-entra sa aton selebrasyon. Bisan sa sini lang, mabatyagan ko man nga Paskwa man.” Ginpasalamatan ko ang tigulang kag ginbutang ko ang iya balon sa lamesa. Sang nagakinagamo na kay makaon na, ginpangita ko ang tigulang, pero indi ko sia makita, tubtub nga nagsugod na sa pagkaon. Nagkadto ako sa lamesa kag ginbuksan ko ang dahon sang saging nga ginputsan sang pagkaon sang tigulang. Ang unod sini, duha ka bilog nga pinakas! Siling ko sa akon kaugalingon: “Lola, kon sa diin ka man subong, tani hambalon ko ikaw nga sa tanan nga nagdala sang pagkaon, ikaw gid ang nagpaambit sang pinaka-manami; kay ikaw naghatag indi sang sobra sa imo kinahanglanon, kundi ikaw naghatag gikan gid sa imo tagipusuon!” Masami nahadluk kita maghatag sang aton “diutay” kay basi pataw-an lang kita sang magabaton sini. Apang sa masami ang diutay nga aton ginahawid-hawiran amo ang pinakadaku sa mata sang Dios! Sa mata sang Dios ang pagpaubos, kapin sang sa pagkabugalon! Sa tuod lang, yadtong duha ka bilog nga pinakas amo lang ang akon ginsud-an sa pagsaulog sang amon Christmas party, kag patiha ninyo ako kon ako magsiling: “Amo yadto ang pinaka-manami nga pinakas nga akon natilawan!”

 

19th Sunday in Ordinary Time (A)

19^th Sunday in Ordinary Time: (Mt. 14: 22-33)

August 9-10, 2020 

ANG SEGURISTA NGA GINTUTUN-AN

Sa aton nga Ebanghelyo subong nga Dominggo, aton mabati-an ang pasalig nga mga pulong sang aton Ginuo sa Iya mga gintutun-an ilabi na gid sa kay Pedro: “Indi kamo magkahadluk… AKO INI!”

Ini nga mga pulong sang Mahal nga Diyos, suno sa mga nakasiyasat sang kaundan sang bibliya, ginasiling nga gingamit sa Bag-o nga Testamento sa kapin sa 212 ka beses. Halimbawa, ini nga pulong: “Indi ka magkahadluk”, gingamit sang anghel sang iya pagtunda sa kay Maria Santisima nga Siya magabusong sang Manluluwas sa gahum sang Espiritu Santo. Amo man ini ang mga pulong sang aton Ginuo sa mga tawo sang Siya magsiling: “INDI KAMO MAGKAHADLUK, sa makapatay sang inyo lawas apang indi makalaglag sang inyo mga kalag…” kag madamo pa nga hitabo.

Partikularmente, sa karon nga Dominggo, amo man ini nga mga pulong ang ginpasalig sang aton Ginuo sa Iya mga apostoles sang ang ila sakayan ginsumpiya sang mabaskug nga balud tungud sa madlos nga hangin sa suba. Daw ano nalang ang kahadluk sang mga gintutun-an sang ila ini masumalang, tungud ang mga Judeo may pagpati nga ang “mabaskug nga balud” isa ka patimaan sang malain nga hitabo, ini naghalin sa malain nga espiriitu, ukon ini kahimu-an sang gahum sang kadudulman! Sa bagay nga sang makita nila ang Ginuo, nagdumdum sila nga sila nakakita sang isa ka malain nga palanan-awon! Isa ka BAGAT sa tunga sang dagat!

Apang sa “kalma” nga panimuot, ang aton Ginuo nagpasalig sa ila nga Siya kag indi ang prinsipe sang kadulum ang nagalakat sa ibabaw sang tubig. Tungud luyag ni Pedro nga “makapaniguro” nagpangayo siya nga tugutan nga makalakat man sa ibabaw sang tubig!

Pila ayhan sa aton ang katulad kay Pedro kag sa mga gintutun-an nga luyag anay magpaniguro paagi sa mga tanda nga aton makita agud magpati gid kita sa presensya sang aton Ginuo sa aton kabuhi? Yara lang ang DALAYON NGA PRESENSYA sang aton Ginuo bisan pa sa mga “balud” sang aton kabuhi!

Ginasumpiya kita kita subong sang mabaskug nga balud sang "covid-19" apang ginadawhat sang Ginuo ang Iya mga kamut sa aton kag indi kita magkatublag kay yara gid Siya nga makahaw-as sa aton sa sining makalulumos nga sitwasyon.